www.rechtspraak.nl

Alle landelijke nieuwsberichten van de Rechtspraak
  1. Ruim 70 duizend bewindszaken werden vorig jaar gedigitaliseerd door de Rechtspraak. Het gaat om bijna de helft van alle bewindszaken die in 2018 werden behandeld door professionele bewindvoerders.

    Beschermingsbewind is een beschermingsmaatregel die door de rechter wordt opgelegd als iemand door bijvoorbeeld ziekte of een verstandelijke beperking niet meer goed voor zijn eigen financiën kan zorgen.

    Wie onder bewind staat mag niet meer zelf beslissen over zijn goederen en vermogen, maar wordt begeleid door een door de rechter aangewezen bewindvoerder. Dit kan een familielid zijn, maar ook een professional, zoals een stichting of een bewindvoerdersbureau. De rechter controleert of de bewindvoerder zijn werk goed en eerlijk doet, bijvoorbeeld via de zogenoemde ‘rekening en verantwoording’ die jaarlijks bij de rechtbank moet worden ingediend. In 2018 werden bijna 29 duizend digitale rekeningen en verantwoordingen ingediend.

    Digitaal

    Sinds november 2017 nodigt de Rechtspraak professionele bewindvoerders uit om digitaal te communiceren in bewindszaken. Dit gebeurt in een geleidelijk tempo, per kantoor. Meer dan 800 bewindvoerders werken inmiddels digitaal. De verwachting is dat het overgrote deel van de professionele bewindszaken in 2019 wordt gedigitaliseerd, afhankelijk van hoe snel nieuwe bewindvoerders en hun IT-leveranciers op het Rechtspraaksysteem kunnen worden aangesloten.

    Meer informatie


  2. Rechters maken zich zorgen over een grote groep Nederlanders die met schulden kampt en daardoor telkens weer in juridische procedures verwikkeld raakt. Die procedures lossen de problemen vaak niet op, maar maken ze eerder erger. De Rechtspraak wil daar verandering in brengen, onder meer door de inzet van een speciale schuldenrechter, betere voorlichting en toegang tot de rechter en samenwerking met onder meer gemeentes.

    Complexe samenleving

    Rechters zien steeds meer mensen die zich moeilijk staande kunnen houden in onze complexe samenleving. Lang niet iedereen is in staat om de snelle informatisering en digitalisering bij te houden en tegenslagen (zoals het verlies van werk) te overwinnen. Als er betalingsachterstanden ontstaan, gaat het vaak snel bergafwaarts. Kleine schulden worden groot door de boetes, rente en incasso- en deurwaarderskosten die er bovenop komen. Er wordt vaak vanuit gegaan dat mensen niet wíllen betalen, terwijl ze dat veelal niet kunnen.

    1,4 miljoen huishoudens

    Nederland telt inmiddels 1,4 miljoen huishoudens met dusdanige schulden dat er, na betaling van de vaste lasten en noodzakelijk aflossingen, te weinig overblijft voor de dagelijkse uitgaven. De mogelijkheden van schuldhulpverlening via de gemeente of de rechtbank zijn ondoorzichtig en er komt ingewikkeld papierwerk bij kijken. De meeste mensen met problematische schulden krijgen dan ook geen hulp en komen steeds dieper in het schuldenmoeras terecht.

    Goede voorlichting

    Om dat te voorkomen wil de Rechtspraak onder meer de voorlichting sterk verbeteren. Schuldenaren en schuldeisers moeten op rechtspraak.nl makkelijk kunnen vinden wat ze kunnen verwachten van een gerechtelijke procedure. Daarnaast zou een schuldenfunctionaris in het leven geroepen kunnen worden (eventueel in samenwerking met gemeenten) die vragen over de gang van zaken bij de rechtbank beantwoordt, maar mensen ook kan doorverwijzen naar hulpverlening.

    Ook de rechter zou gebaat zijn bij meer informatie voordat hij aan een zaak begint. Nu is vaak niet bekend of iemand nog meer schulden heeft en of hij bijvoorbeeld onder bewind staat. Dat zou allemaal makkelijk vindbaar moeten zijn in een juridisch dossier, vergelijkbaar met het medisch dossier.

    Schuldenrechter

    Een speciale schuldenrechter kan alle zaken van een schuldenaar tegelijk behandelen, in het kader van schuldsanering. Zo’n rechter moet de mogelijkheid krijgen om slagvaardig in te grijpen, bijvoorbeeld door een betalingsregeling op te leggen of verplichte begeleiding door een budgetcoach of –beheerder. Ook na afloop van de schuldsanering, om terugval in de schulden te voorkomen. De schuldenrechter doet bij voorkeur meteen mondeling uitspraak, zodat de betrokkenen direct weten waar ze aan toe zijn en eventueel om uitleg kunnen vragen. De gemeente kan de schuldenrechter vragen om maatregelen te nemen als een lopende schuldhulpverlening spaak dreigt te lopen.

    Visie

    De plannen maken deel uit van een visie die de Rechtspraak vandaag presenteert. Die bevat nog veel meer ideeën om rechtspraak over schulden effectiever te maken en de toegang tot de rechter te verbeteren. Daarvoor zouden bijvoorbeeld de griffierechten voor zaken met een belang van 500 tot 5000 euro omlaag moeten. Mensen met relatief kleine schulden zien hun schuld nu soms verdubbelen als ze een zaak verliezen en dus opdraaien voor die kosten. De komende tijd worden verschillende pilots gestart om de plannen handen en voeten te geven.

    Lees het hele visiedocument schuldenproblematiek en rechtspraak. (pdf, 271,2 KB)

  3. Rechtszaken steeds complexer en daarmee tijdrovender

    De Rechtspraak kan zijn financiële problemen niet zelfstandig oplossen. Dit blijkt uit een vandaag gepubliceerd doorlichtingsonderzoek (pdf, 2 MB) dat is uitgevoerd in opdracht van de Raad voor de rechtspraak. Ook worden de financiële problemen volgens de onderzoekers vergroot omdat rechtszaken steeds complexer worden zonder dat daar extra geld tegenover staat.

    De Rechtspraak heeft te maken met forse tekorten op de begroting, mede veroorzaakt door een vertraagd digitaliseringsprogramma en een forse afname van het aantal rechtszaken. Daarbij gaf minister Dekker (voor Rechtsbescherming) eerder aan de Rechtspraak te willen houden aan de bezuinigingen van kabinet Rutte II (ongeveer 9 procent van de totale Rechtspraakbegroting) tenzij objectief vast komt te staan dat dit niet haalbaar is.

    Om een weg uit de financiële malaise te vinden liet de Raad de hele organisatie door onafhankelijke onderzoekers doorlichten. Hierbij werd onder meer gekeken naar mogelijke besparingen op de bedrijfsvoering en werd onderzocht of het veelgehoorde geluid dat rechtszaken steeds complexer worden, klopt.

    Zwaardere zaken

    Uit het onderzoek blijkt dat rechtszaken in vrijwel alle rechtsgebieden de afgelopen jaren zwaarder en daarmee tijdrovender zijn geworden. De vergoeding die de Rechtspraak van de overheid per zaak krijgt, is daarvoor niet volledig aangepast. De Rechtspraak moet dus meer werk verzetten terwijl er geen extra geld tegenover staat.

    Bedrijfsvoering

    Op de bedrijfsvoering is verspreid door de organisatie wel geld te besparen, stellen de onderzoekers. Maar het gaat hierbij om relatief kleine besparingen, die er niet voor zullen zorgen dat de Rechtspraak zijn hoofd boven water kan houden. Daarnaast gaat het vaak om maatregelen die de Rechtspraak niet alleen kan nemen, maar waarbij ook andere organisaties moeten worden betrokken.

    Locaties

    Er is 1 aanbeveling van de onderzoekers waar de Raad zich niet in kan vinden: geld besparen door het afstoten van rechtbanklocaties. De discussie hierover is enkele jaren geleden binnen en buiten de Rechtspraak al breed gevoerd, met als slotsom dat het afstoten van deze locaties de toegang tot de rechter voor burgers beperkt en daarmee niet wenselijk is. Ook heeft de politiek zich meerdere malen tegen dit soort maatregelen uitgesproken.

    Financieel gezond

    Naast het vandaag verschenen onderzoek liet de Raad eerder het financieringssysteem van de Rechtspraak onderzoeken. Het blijkt dat ook de manier van financiering de financiële problemen verergert. Op dit moment krijgt de Rechtspraak per zaak betaald. Bij een forse terugloop van het aantal rechtszaken betekent dit dat er veel minder geld binnenkomt terwijl vaste kosten gelijk blijven. Ook biedt het huidige systeem geen ruimte voor innovatie. De Raad is samen met minister Dekker op zoek naar een oplossing voor dit probleem.

    De onderzoekers van het vandaag verschenen rapport schatten het tekort van de Rechtspraak op ongeveer 50 miljoen euro per jaar. Dit bedrag loopt naar verwachting de komende jaren op. De Raad en minister gaan in gesprek over de vergoeding die de Rechtspraak de komende jaren krijgt. De resultaten van het doorlichtingsonderzoek zullen hierbij worden besproken. 

  4. Afgelopen jaar meer dan 600 verzoeken

    Ook vorig jaar heeft de rechter weer meer verzoeken gekregen om voornamen te wijzigen. In 2018 werd 608 keer toestemming gevraagd om een voornaam te laten aanpassen. Een stijging van meer dan 20 procent in vergelijking met 2015, toen nog maar 503 verzoeken werden ingediend. Er is geen duidelijke verklaring voor de stijging. Civiel rechter Nienke de Waele van rechtbank Gelderland legt uit hoe een voornaam wijzigen werkt: 'Als rechter wil je vooral weten wat de reden is dat iemand zijn voornaam wil veranderen.'

    Aantallen voornaamswijzigingen 2015-2018

    2015: 503
    2016: 583
    2017: 576
    2018: 608

    Waarom moet je naar de rechtbank om je voornaam te veranderen?

    In de wet staat dat als je een andere voornaam wilt, je naar de rechter moet. Dat staat in artikel 4 van boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. Het is niet wenselijk dat je gemakkelijk van naam kan veranderen, want je voornaam staat in je geboorteakte in de openbare registers van de burgerlijke stand. Daarin staan de officiële gegevens van de overheid over burgers zoals bijvoorbeeld je leeftijd, wie de ouders zijn en dus ook welke namen iemand heeft. Als je echt je naam wil veranderen moet je een advocaat vragen voor jou zo’n verzoek tot wijziging aan de rechter te doen. De rechter gaat dat verzoek dan beoordelen.

    Aan welke voorwaarden moet een voornaamwijziging voldoen?

    Je moet er wel een goede reden voor hebben. Op zich heb je behoorlijk veel vrijheid om een andere voornaam te kiezen, het hoeft zeker geen veelgebruikte naam te zijn. Maar het is ook weer niet dat je zo maar elke naam kan kiezen. Je mag bijvoorbeeld niet een duidelijke achternaam als voornaam nemen, zoals Janssen. Maar je hebt natuurlijk achternamen die ook gebruikelijk zijn als voornamen en dan mag het weer wel, zoals Antonia. In de wet staat verder nog dat een ongepaste naam niet mag, zoals een scheldwoord. Een ongepaste naam zal dus door een rechter worden geweigerd.

    Wat voor redenen geven mensen om hun voornaam te veranderen?

    Dat is erg verschillend. Soms zijn het emotionele redenen, soms heel praktische. Zo komt het voor dat ouders die een kind hebben geadopteerd graag een eigen voornaam aan hun kind willen geven. Bij een transgender die van geslacht is veranderd is een voornaamswijziging ook gebruikelijk. Maar het kan natuurlijk ook zijn dat iemand vervelende ervaringen heeft met iemand, daarnaar vernoemd is en dus die naam niet meer wil dragen. Er worden ook heel praktische redenen opgegeven zoals iemand met precies dezelfde initialen als zijn vader, waardoor post fout aankwam en een stewardess die met andere voornamen in haar paspoort stond en daardoor soms gedoe kreeg op luchthavens. Waar het op neerkomt is dat je voornaam iets heel persoonlijks is, waar je je hele leven dagelijks mee te maken hebt. Het is voor mensen heel belangrijk dat je je daar goed bij kunt voelen.

    Wanneer kan een wijziging echt niet doorgaan?

    Dat komt echt heel zelden voor. Ik weet dat er bij de rechtbank ooit een verzoek binnen kwam van iemand die enorm fan was van een personage van een film. Ik kan zijn echte naam natuurlijk niet noemen, maar wel een voorbeeld. Laten we zeggen dat hij 'Robert Boa' heette. Die wilde zijn voornaam laten wijzigen in Rocky Bal, omdat hij zo’n grote fan was van Rocky. Op het eerste gezicht lijkt het grappig maar toch viel het onder de categorie 'ongepast'. In het dagelijkse leven gaat zo iemand daar ook hinder van ondervinden. Die voornaam is toen door de rechter geweigerd.

  5. De Rechtspraak gaat een groot aantal digitale asiel- en bewaringszaken archiveren. Het gaat om zo’n 15.000 afgesloten zaken. Deze worden vanaf 24 januari 2019 overgeplaatst naar het Centraal Digitaal Depot bij de Justitiële Informatiedienst (JustID).

    Dossier alsnog inzien?

    Een dossier dat is gearchiveerd, kunnen partijen niet meer raadplegen via Mijn Rechtspraak. Wel kunnen zij een dossier of stukken daaruit opvragen via het Rechtspraak Servicecentrum. De meeste advocaten en de IND hebben het dossier al gedownload voor eigen dossiervorming. Partijen ontvangen dan ook geen notificatie via Mijn Rechtspraak dat het dossier gearchiveerd wordt.

    Archivering digitale zaken

    In februari 2018 testtede Rechtspraak het systeem om digitale dossiers over te plaatsen naar het Centraal Digitaal Depot. Na de archivering van de 15 duizend zaken worden nieuwe zaken voortaan automatisch gearchiveerd. Zaken blijven voortaan in Mijn Rechtspraak beschikbaar tot minimaal 6 maanden nadat de beroepstermijn is verstreken of nadat uitspraak is gedaan in hoogste instantie. Na die tijd stuurt de Rechtspraak alle dossierstukken, zaakgegevens en het zaakverloop naar de digitale archiefkast bij de Justitiële Informatiedienst (JustID).